
“Unga bеrilgan xushxabarning yomonligidan (uyalib) qavmidan bеrkinadir. U(qiz)ni xorlik-la olib qolsamikin yoki tuproqqa ko‘msamikin? Ogoh bo‘ling! Ular qilgan hukm naqadar yomon”
(Nahl surasi 58-oyat)
Qiz farzand jannat kalitidir, qizlar qayerda bo’lmasin ota-onalarini duo qilib yuradilar. Islomda va Qur'onda qiz farzandning o‘rni juda muhimdir. Qizlar nafaqat oilaning ajralmas qismi, balki jamiyatning barqarorligini ta'minlashda ham muhim rol o'ynaydilar. Islomda qiz farzandlarni qadrlash va ularga hurmat bilan qarash ko'plab oyatlar va hadislar bilan ta'kidlangan.
Qur'onda qiz farzandlarning o‘rni haqida bevosita so'z boradi, va ular yuksak hurmatga loyiq ekanligi ko'rsatilgan. Ba'zi oyatlarda, qiz farzandlarning tug'ilishi, o'zining me'yorlariga ko'ra, jannatga yo'l ochuvchi ne'mat sifatida tasvirlangan.
"Kim bir qiz bola tug'ib, uni tazyiq bilan o'stirmasa, Alloh uni jannatga kiritadi." (Al-Termiziy);
Islomda qiz bolalarga nisbatan hurmat va mehrni oshirish, ularga adolatli munosabatda bo'lish qat'iyan buyurilgan. Qur'on va hadislar qizlarga qarshi bo‘lgan nohaqliklarni rad etadi va ularni tarbiyalashda ulkan savob va ma'naviy foydalar haqida so‘z yuritadi.
Payg’ambarimiz solallohu alayhi vasallam qiz farzandlarni tarbiyalash haqida ko‘p hadislar aytganlar. Masalan, bir hadisda: "Kim ikki qiz farzandni tarbiyalasa va ular bilan yaxshi muomala qilsa, u jannatga kiradi." (Buxoriy)
Shu tarzda, qizlarni yaxshi tarbiyalash va ularga hurmat ko‘rsatish muhimligini ta'kidlagan. Qur'onda qiz farzandlar haqida ogohlantirishlar ba'zi suralarda mavjud. Ular odatda qizlarni qadrlash, tug'ilishini aybdorlik sifatida ko'rmaslik, va ularni e'tibordan chetda qoldirmaslik kerakligi haqida ogohlantiradi. Ayniqsa, ba'zi suralarda qizlarni e'tiborsiz qoldirish yoki ular tug'ilganda xafa bo'lish kabi salbiy munosabatlar haqida so'z boradi. “
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِٱلْأُنثَىٰ ظَلَّ وَجْهُهُۥ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ ,
يَتَوَٰرَىٰ مِنَ ٱلْقَوْمِ مِن سُوٓءِ مَا بُشِّرَ بِهِۦٓۚ أَيُمْسِكُهُۥ عَلَىٰ هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُۥ فِى ٱلتُّرَابِۗ أَلَا سَآءَ مَا يَحْكُمُونَ “
Ma'nosi: Unga bеrilgan xushxabarning yomonligidan (uyalib) qavmidan bеrkinadir. U(qiz)ni xorlik-la olib qolsamikin yoki tuproqqa ko‘msamikin? Ogoh bo‘ling! Ular qilgan hukm naqadar yomon (Nahl surasi 58-oyat)
Ma'nosi: Qachonki ulardan biriga qizning xushxabari bеrilsa, g‘am-alamga to‘lib, yuzi qorayib kеtur. (Nahl surasi59-oyat)
Bu oyatda, qiz tug'ilganda uning ota-onasi tomonidan yuzlarining qora bo‘lishi yoki yashirilishi, qiz farzandni yomon qarashni anglatadi. Islomda bunday munosabat qat'iyan ta'qiqlanadi.
وَهُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ مِنَ ٱلْمَآءِ بَشَرًا فَجَعَلَهُۥ نَسَبًا وَصِهْرًاۗ وَكَانَ رَبُّكَ قَدِيرًا
Ma'nosi: U suvdan bashar yaratgan va uni nasl-nasab, quda-anda qilib qo‘ygan Zotdir. Robbing qodir bo‘lgan Zotdir.
[Furqon surasi 54-oyat]
"Ular, (qiz bolalarini tug‘ish haqida) Allohning hohishi bo‘yicha bog‘langan narsadirlar." (Al-Furqan, 25:54)
Bu oyat, qizlarni tug'ishning yomonlik emas, balki Allohning hohishi ekanligini ko'rsatadi. Bu, aslida, qizlarni qadrlash va ularni asosan yaxshi ko'rish lozimligini ifodalaydi.
Qur'onda qiz farzandlarni qadrlash, ularni yashirish yoki ularga nisbatan salbiy munosabatda bo'lishdan saqlanish lozimligi haqida ko‘plab ogohlantirishlar mavjud. Islomda qiz bolalarga nisbatan nohaqlik, ularni kamchilik sifatida qarashdan qat'iyan qochish kerakligi ta'kidlangan.
Qiz farzandlar Islomda nafaqat oilaning o‘zgarmas a'zosi, balki jamiyatning ajralmas qismi sifatida ko'riladi. Qizlar jamiyatda muhim mas'uliyatlarni bajarib, tarbiya, ilm va ma'naviyatni yuqori darajada rivojlantirishda muhim rol o'ynaydi.
Islomda qiz farzandlar oilaning va jamiyatning ajralmas qismi sifatida qadrlanadi. Qur'on va hadislar orqali qiz bolalarga nisbatan mehr-oqibatli va adolatli munosabatda bo‘lish zarurligi aniq ko‘rsatilgan. Islomda qizlarni yaxshi tarbiyalash va ularga hurmat ko‘rsatish nafaqat ma'naviy yuksalish, balki jannatga yo‘l ochuvchi amal sifatida qaraladi.
(Nahl surasi 58-oyat)
Qiz farzand jannat kalitidir, qizlar qayerda bo’lmasin ota-onalarini duo qilib yuradilar. Islomda va Qur'onda qiz farzandning o‘rni juda muhimdir. Qizlar nafaqat oilaning ajralmas qismi, balki jamiyatning barqarorligini ta'minlashda ham muhim rol o'ynaydilar. Islomda qiz farzandlarni qadrlash va ularga hurmat bilan qarash ko'plab oyatlar va hadislar bilan ta'kidlangan.
Qur'onda qiz farzandlarning o‘rni haqida bevosita so'z boradi, va ular yuksak hurmatga loyiq ekanligi ko'rsatilgan. Ba'zi oyatlarda, qiz farzandlarning tug'ilishi, o'zining me'yorlariga ko'ra, jannatga yo'l ochuvchi ne'mat sifatida tasvirlangan.
"Kim bir qiz bola tug'ib, uni tazyiq bilan o'stirmasa, Alloh uni jannatga kiritadi." (Al-Termiziy);
Islomda qiz bolalarga nisbatan hurmat va mehrni oshirish, ularga adolatli munosabatda bo'lish qat'iyan buyurilgan. Qur'on va hadislar qizlarga qarshi bo‘lgan nohaqliklarni rad etadi va ularni tarbiyalashda ulkan savob va ma'naviy foydalar haqida so‘z yuritadi.
Payg’ambarimiz solallohu alayhi vasallam qiz farzandlarni tarbiyalash haqida ko‘p hadislar aytganlar. Masalan, bir hadisda: "Kim ikki qiz farzandni tarbiyalasa va ular bilan yaxshi muomala qilsa, u jannatga kiradi." (Buxoriy)
Shu tarzda, qizlarni yaxshi tarbiyalash va ularga hurmat ko‘rsatish muhimligini ta'kidlagan. Qur'onda qiz farzandlar haqida ogohlantirishlar ba'zi suralarda mavjud. Ular odatda qizlarni qadrlash, tug'ilishini aybdorlik sifatida ko'rmaslik, va ularni e'tibordan chetda qoldirmaslik kerakligi haqida ogohlantiradi. Ayniqsa, ba'zi suralarda qizlarni e'tiborsiz qoldirish yoki ular tug'ilganda xafa bo'lish kabi salbiy munosabatlar haqida so'z boradi. “
وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُم بِٱلْأُنثَىٰ ظَلَّ وَجْهُهُۥ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ ,
يَتَوَٰرَىٰ مِنَ ٱلْقَوْمِ مِن سُوٓءِ مَا بُشِّرَ بِهِۦٓۚ أَيُمْسِكُهُۥ عَلَىٰ هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُۥ فِى ٱلتُّرَابِۗ أَلَا سَآءَ مَا يَحْكُمُونَ “
Ma'nosi: Unga bеrilgan xushxabarning yomonligidan (uyalib) qavmidan bеrkinadir. U(qiz)ni xorlik-la olib qolsamikin yoki tuproqqa ko‘msamikin? Ogoh bo‘ling! Ular qilgan hukm naqadar yomon (Nahl surasi 58-oyat)
Ma'nosi: Qachonki ulardan biriga qizning xushxabari bеrilsa, g‘am-alamga to‘lib, yuzi qorayib kеtur. (Nahl surasi59-oyat)
Bu oyatda, qiz tug'ilganda uning ota-onasi tomonidan yuzlarining qora bo‘lishi yoki yashirilishi, qiz farzandni yomon qarashni anglatadi. Islomda bunday munosabat qat'iyan ta'qiqlanadi.
وَهُوَ ٱلَّذِى خَلَقَ مِنَ ٱلْمَآءِ بَشَرًا فَجَعَلَهُۥ نَسَبًا وَصِهْرًاۗ وَكَانَ رَبُّكَ قَدِيرًا
Ma'nosi: U suvdan bashar yaratgan va uni nasl-nasab, quda-anda qilib qo‘ygan Zotdir. Robbing qodir bo‘lgan Zotdir.
[Furqon surasi 54-oyat]
"Ular, (qiz bolalarini tug‘ish haqida) Allohning hohishi bo‘yicha bog‘langan narsadirlar." (Al-Furqan, 25:54)
Bu oyat, qizlarni tug'ishning yomonlik emas, balki Allohning hohishi ekanligini ko'rsatadi. Bu, aslida, qizlarni qadrlash va ularni asosan yaxshi ko'rish lozimligini ifodalaydi.
Qur'onda qiz farzandlarni qadrlash, ularni yashirish yoki ularga nisbatan salbiy munosabatda bo'lishdan saqlanish lozimligi haqida ko‘plab ogohlantirishlar mavjud. Islomda qiz bolalarga nisbatan nohaqlik, ularni kamchilik sifatida qarashdan qat'iyan qochish kerakligi ta'kidlangan.
Qiz farzandlar Islomda nafaqat oilaning o‘zgarmas a'zosi, balki jamiyatning ajralmas qismi sifatida ko'riladi. Qizlar jamiyatda muhim mas'uliyatlarni bajarib, tarbiya, ilm va ma'naviyatni yuqori darajada rivojlantirishda muhim rol o'ynaydi.
Islomda qiz farzandlar oilaning va jamiyatning ajralmas qismi sifatida qadrlanadi. Qur'on va hadislar orqali qiz bolalarga nisbatan mehr-oqibatli va adolatli munosabatda bo‘lish zarurligi aniq ko‘rsatilgan. Islomda qizlarni yaxshi tarbiyalash va ularga hurmat ko‘rsatish nafaqat ma'naviy yuksalish, balki jannatga yo‘l ochuvchi amal sifatida qaraladi.
Navoiy viloyati bosh imom xatibining xotin-qizlar masalalari bo’yicha
o’rinbosari G.Usmonova